fbpx
Umów wizytę
91 85 25 901
91 85 25 902
rejestracja
Umów wizytę
Slide 1

Blog

Dr Piotr Kominiak: Tematem dzisiejszego odcinka jest wstawienie endoprotezy stawu biodrowego w aspekcie przebiegu całego procesu leczenia.
Endoproteza stawu biodrowego to jedna z najczęściej wykonywanych procedur ortopedycznych na świecie i warto naszym zdaniem omówić wszystkie etapy, jakie musi przejść pacjent zakwalifikowany do tego typu operacji. Skoro więc leczenie to składa się z etapów, to jaki jest pierwszy?

Wstawienie endoprotezy stawu biodrowego – etapy leczenia

Dr. Marcin Ferenc: Przede wszystkim musimy:

  • skonsultować pacjenta,
  • zebrać szczegółowy wywiad,
  • dowiedzieć się, jakie są jego dolegliwości oraz:
    • ile i od kiedy trwają,
    •  jak bardzo są nasilone,
    • w jakich okolicznościach się pojawiają,
    • jak wcześniej dany pacjent był leczony i z jakim skutkiem,
    • jaki rodzaj aktywności dany pacjent uprawia,
    • czy nadal pracuje, a jeśli tak, to czy pracuje fizycznie, czy może jest to raczej lekka siedząca praca.

Warto też zebrać informacje na temat tego, jakie oczekiwania mają pacjenci na przyszłość w stosunku do swojej aktywności. Dlatego pytamy, czy mają zamiar nadal pracować oraz uprawiać jakikolwiek sport, ponieważ są to pacjenci stosunkowo młodzi, jak na decyzję o wszczepieniu endoprotezy. Te wszystkie informacje są niezbędne, żeby sprostać ich oczekiwaniom.
Przede wszystkim leczymy pacjentów i objawy, a nie wyniki badań obrazowych.

Kwalifikacja do operacji

P.K. Chciałem właśnie o tym wspomnieć. Wielu pacjentów przychodzi bowiem do nas na wizytę z opisem zdjęcia rentgenowskiego albo z samym zdjęciem, na którym są zmiany zwyrodnieniowe i mówią: doktorze, mam zmiany zwyrodnieniowe i trzeba mi wstawić protezę. Jak do tego tematu podejść?
M.F. To jest dokładnie taka sytuacja, jak powiedziałem. Zdjęcie rentgenowskie nie jest wyrocznią i nie możemy tylko na nim polegać. Przede wszystkim trzeba się dowiedzieć, jakie pacjent ma dolegliwości i jak bardzo są nasilone. I czy w ogóle dolegliwości, które ma, wywołane są przez zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego. Czasami mogą być to dolegliwości wynikające z problemów z kręgosłupem lędźwiowo-krzyżowym i pomylenie tych dwóch źródeł bólu, może mieć nieciekawe konsekwencje dla pacjenta.

Zmiany zwyrodnieniowe bez dolegliwości bólowych

P.K. A zdarzają się pacjenci, którzy mają zmiany zwyrodnieniowe, ale nie mają dolegliwości bólowych?
M.F. Tak, zdarzają się pacjenci, którzy mają nawet bardzo nasilone zmiany zwyrodnieniowe, które widać na zdjęciach rentgenowskich, a dolegliwości bólowe są przy tym minimalne. W związku z tym, takim pacjentom przekazujemy, że w przyszłości prawdopodobnie te dolegliwości prędzej czy później się pojawią. Natomiast aktualnie, skoro dobrze funkcjonują, nie ma co wywierać na nich presji, żeby się poddawali operacji. Takich pacjentów leczymy zachowawczo.

Zdjęcie RTG stawu biodrowego

Narastający ból mimo braku widocznych zmian na zdjęciu RTG

P.K. A czy ma miejsce sytuacja odwrotna, kiedy przychodzi pacjent, który ma narastające dolegliwości bólowe, a na zdjęciu rentgenowskim zmian nie ma?
M.F. Zdarzają się takie sytuacje, kiedy faktycznie dolegliwości bólowe są bardzo duże, ograniczenie stawu biodrowego, jego zakresu ruchu jest również znaczące, natomiast na zdjęciach ten staw biodrowy wygląda bardzo dobrze, czy wręcz nie ma żadnych zmian. Wtedy pogłębiamy diagnostykę obrazową o wykonanie rezonansu magnetycznego w celu znalezienia przyczyny tych dolegliwości bólowych stawu biodrowego. Bywa, że w takim badaniu ujawniają się zmiany o charakterze tak zwanej jałowej martwicy głowy kości udowej. Wówczas również kwalifikacja do wszczepienia endoprotezy jest niezbędna. Zdarzają się również pacjenci, u których zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego objawiają się bólem kolana lub kręgosłupa.

Wstawienie endoprotezy stawu biodrowego – przygotowanie i przebieg zabiegu

P.K. Podsumowując ten etap naszej rozmowy. Tak naprawdę kwalifikacja pacjenta do zabiegu jest to kompleksowe spojrzenie na całość. Na wywiad i dolegliwości bólowe, jakie pacjent ma, na ortopedyczne badanie pacjenta i finalnie na ocenę badań obrazowych w postaci zdjęcia RTG lub rezonansu magnetycznego.
Skoro już zapadła decyzja o zabiegu operacyjnym, to co dalej?
M.F. Jeśli już ustaliliśmy, że operacja jest konieczna i pacjent akceptuje ten rozwój wydarzeń, wtedy musimy omówić, jaką technikę operacyjną zastosujemy. O technikach operacyjnych powiedzieliśmy już w odcinku Małoinwazyjna endoprotezoplastyka biodra i kolana.

Przypomnę tylko, że naszym standardem są techniki małoinwazyjne i ten aspekt operacyjny z pacjentem omawiamy.
Poza tym, przestawiamy pacjentowi jaki rodzaj endoprotezy będzie dla niego najlepszy.
Standardowo używamy endoprotez bezcementowych, tak zwanych krótkotrzpieniowych, które dzięki swojemu kształtowi nadają się szczególnie do technik małoinwazyjnych. Daje to nam ogromne możliwości, gdy chodzi o dobranie odpowiedniego rozmiaru endoprotezy do anatomii pacjenta.

Rozmiary endoprotez

Ukształtowanie trzpienia endoprotezy dostępne jest w ponad 50 rozmiarach. Zapewnia to jego znakomitą fiksację i stabilność w dosłownie każdym wariancie anatomicznej budowy stawu biodrowego.
Dodatkowo, dzięki temu możemy wydatnie zmniejszyć straty materiału kostnego i dobrać optymalne parametry geometryczne stawu biodrowego. Jest to bardzo istotne dla prawidłowej pracy mięśni po operacji.
Specjalne instrumentarium i implanty pozwalają na uniknięcie uszkodzenia mięśni wokół stawu biodrowego podczas operacji.
Zarówno technika operacyjna, jak i zastosowane implanty są ściśle podporządkowane zasadom małoinwazyjności.

P.K. Skoro mamy tak dużo rozmiarów, to skąd wiemy jaki rozmiar danemu pacjentowi wszczepić?
M.F. Zanim przystąpimy do operacji zawsze wykonujemy tak zwane planowanie. Na zdjęciach RTG przymierzamy konkretne rozmiary elementów endoprotezy i ich ustawienie. Dzięki temu rozpoczynając operację mamy precyzyjnie określone parametry geometryczne stawu biodrowego jakie chcemy docelowo osiągnąć. Możemy też dobrze, a nawet wręcz idealnie dobrać długości kończyn.

P.K. Wróćmy na chwilę do słowa “krótkotrzpieniowy”. Co to znaczy i jakie to daje korzyści pacjentowi?
M.F. Nazwa “krótkotrzpieniowa proteza” bierze się stąd, że trzpień endoprotezy jest faktycznie krótszy, niż klasycznie proste trzpienie stosowane od wielu lat. Trzpień jest specjalnie kształtowany to znaczy specyficznie zakrzywiony. Dzięki temu fiksacja trzpienia w kości udowej jest bardzo mocna i optymalna. Zakrzywienie to powoduje również, że tego rodzaju implanty są dedykowane do technik małoinwazyjnych.

Kontrola długości kończyn w trakcie operacji

P.K. Wspominałeś już o tym, że odpowiednie planowanie wielkości endoprotezy pozwala również zachować odpowiednią długość, natomiast jest to temat, o który bardzo często pacjenci pytają. Chodzi o nadmierne wydłużenie kończyny. Jeżeli pacjent ma wydłużoną kończynę po operacji, to zaburzona zostaje jego funkcja i ciężko mu się chodzi, co też daje dolegliwości bólowe. Czy dodatkowo w jakikolwiek inny sposób kontrolujemy tę długość kończyny w czasie operacji, czy może tylko tym planowaniem przedoperacyjnym?
M.F. Planowanie jest pierwszym elementem tej kontroli nad długością kończyn. Natomiast śródoperacyjnie posługujemy się ramieniem C, czyli przenośnym aparatem rentgenowskim. Dzięki temu na bieżąco możemy w dowolnym momencie ocenić, jak rozmiar implantu zastosowany u danego pacjenta wpływa na długość kończyn oraz na parametry anatomiczne, które sobie wcześniej zaplanowaliśmy. I to pozwala nam być praktycznie pewnym, że po operacji pacjent stanie na nogi i nie będzie miał poczucia, że coś jest nie tak z długością jego kończyn.

Nadmierne wydłużenie nogi po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego nie jest dobrze tolerowane przez pacjentów i stanowi źródło znacznego dyskomfortu podczas chodzenia. Dlatego na etapie zabiegu operacyjnego staramy się osiągnąć jak największą precyzję w tym zakresie.
Każdy etap zabiegu ma znaczenie. Końcowy całościowy efekt składa się z sumy wielu szczegółów.

Rehabilitacja

P.K. Ok, mamy pacjenta po zabiegu i co dalej? Czy na tym kończy się rola lekarza, który wykonał operację?

Kobieta z kulą łokciową. Wstawienie endoprotezy stawu biodrowego- rehabilitacjaM.F. Oczywiście, że nie. Jesteśmy w stałym kontakcie z pacjentem w następnych tygodniach po operacji, co pomaga na bieżąco wyjaśniać wątpliwości i nadzorować prawidłowy przebieg leczenia.
Zaraz po zabiegu operacyjnym pacjent rozpoczyna proces rehabilitacyjny. W momencie, kiedy minie znieczulenie, pacjent jest stawiany i pionizowany. Wdrażane są też pierwsze ćwiczenia i uczony jest on prawidłowego chodu w asekuracji kulami łokciowymi.
Pacjent wychodzi ze szpitala na drugi dzień, najpóźniej po dwóch dniach od operacji i pozostaje w stałym kontakcie z lekarzem prowadzącym. Jeśli więc zoperowałem danego pacjenta, to ma on ze mną kontakt za pośrednictwem różnych kanałów komunikacyjnych. Może w dowolnym momencie zadać pytanie, wyjaśnić wątpliwości i pod tym względem pacjenci czują się bezpiecznie. W momencie, kiedy pojawią się jakieś dolegliwości, mogą zapytać, czy to jest prawidłowe i normalne.
Ważne jest też w całym procesie leczenia to, że lekarz prowadzący ma kontakt z fizjoterapeutą, który dalej prowadzi leczenie i usprawnianie pacjenta. Może on nadzorować i wpływać na ten proces usprawniania. Postępowanie rehabilitacyjne jest dobierane i prowadzone w konsultacji z lekarzem prowadzącym.

P.K. Wynika z tego, że rola lekarza nie kończy się na przeprowadzeniu operacji. Tak naprawdę powinien on pacjenta po operacji dalej prowadzić i pozostać w kontakcie z nim i z fizjoterapeutą. To praca zespołowa, dzięki której dochodzi do wymiany informacji.
M.F. Przepływ informacji jest tutaj kluczowy. Zdarza się czasami, że pacjenci rehabilitują się z fizjoterapeutami spoza naszego ośrodka, co jest oczywiście jak najbardziej dopuszczalne i nie mam z tym problemów. Natomiast wtedy przepływ informacji jest nieco ograniczony i w niektórych przypadkach ten proces rehabilitacji nabiera trochę przypadkowości. Nie mamy bowiem takiego wpływu na jego przebieg, jaki byśmy chcieli mieć.

Wstawienie endoprotezy stawu biodrowego – podsumowanie

P.K. Z naszej rozmowy wynika, że rzeczywiście rola lekarza wykonującego operację nie sprowadza się tylko do wykonania samej operacji.
Operacja jest tylko jednym z etapów całego leczenia. I choć bardzo ważnym, to jeśli zaniedbamy któryś z elementów, to nawet najlepiej przeprowadzony zabieg nie wystarczy, przez co ostateczny wynik leczenia może być niezadowalający.
Wiele czynników wpływa na ostateczny wynik leczenia. Endoprotezoplastyka stawu biodrowego powinna być rozpatrywana jako proces, który składa się z kilku etapów:

  • kwalifikacji pacjenta do operacji,
  • omówienia samej operacji,
  • wykonania zabiegu wszczepienia protezy zgodnie z wcześniej opracowanym planem,
  • odpowiedniego poprowadzenia pacjenta po zabiegu jeszcze w czasie pobytu w szpitalu,
  • kontrolowania procesu rehabilitacji po wyjściu pacjenta ze szpitala.

Kompleksowe podejście do pacjenta i całego procesu leczenie jest kluczem do sukcesu.
Dziękuję za rozmowę.
M.F. Ja również dziękuję.

Tagi: , ,