Nowoczesne podejście do rehabilitacji po zerwaniu ścięgna Achillesa, ze szczególnym uwzględnieniem protokołów obciążania, zakłada bardzo wczesne obciążanie operowanej stopy. I choć nie zawsze jest ono stosowane, bo warto wiedzieć, że fizjoterapeuta, jeśli uzna to za wskazane, może wprowadzić wczesną funkcjonalną mobilizację z obciążeniem uszkodzonego wcześniej ścięgna Achillesa.
Jak może wygląda rehabilitacja, kiedy najwcześniej możesz zacząć chodzić bez wsparcia kul łokciowych i ile miesięcy zwykle trwa powrót do uprawiania sportu po zerwaniu Achillesa?
Charakterystyka zerwania ścięgna Achillesa
Choć ścięgno, które potrafi wytrzymać obciążenie rzędu 200-300 kg trudno uszkodzić, to ono również ma swoje granice i są sytuacje, w których może dojść do jego zerwania. Poza chodzeniem, dzięki Achillesowi możesz biegać, skakać, wykonywać ruchy stopą w różnych kierunkach i wspinać się na palce. Trudno sobie też wyobrazić uprawianie sportu, w tym grę w koszykówkę, piłkę nożną, tenis, czy siatkówkę bez sprawnego ścięgna Achillesa. Wtedy jednak ryzyko uszkodzenia jest dużo większe niż podczas zwykłego spaceru.
Do najczęstszych przyczyn zerwania ścięgna należy:
- upadek z wysokości,
- niespodziewane wpadnięcie stopą w zagłębienie w drodze,
- nagłe zgięcie stopy przy lądowaniu na przednią część,
- bardzo duże i gwałtowne napięcie mięśni połączone z pełnym obciążeniem stopy.
Gdy dojdzie do urazu, możesz poczuć silny i nagły ból oraz specyficzny trzask w okolicy ścięgna. W kolejnych godzinach pojawi się obrzęk, krwiak i poszerzenie obrysu uszkodzonej części nogi. Doświadczysz też problemu z poruszaniem się i stawaniem na palcach, a w okolicy ścięgna poczujesz wzrost ciepłoty ciała. Jeśli doświadczysz tego rodzaju objawów, niezwłocznie zgłoś się do lekarza ortopedy.
Zespół Haglunda (pięta Haglunda) Szczecin
Odczuwasz ból w okolicy pięty, zwłaszcza jej tylno-górnej części? Bardzo możliwe, że przyczyną dolegliwości jest zespół Haglunda.
Umów się na konsultację ortopedyczną, a nasi specjaliści ustalą skuteczny plan leczenia, byś mógł jak najszybciej wrócić do optymalnej sprawności.
Nowoczesne protokoły rehabilitacji
Jeszcze do niedawna przez pierwsze dwa tygodnie po operacji należało w pełni chronić nogę przed jakimkolwiek obciążeniem. W tym czasie noga od kolana w dół unieruchomiona była za pomocą ortezy lub gipsu, by w ten sposób umożliwić bezpieczne gojenie się rany i zrastanie zerwanych ścięgien.
Nowoczesne protokoły rehabilitacji uległy pewnym zmianom, co oznacza, że pomimo unieruchomienia, niewielkie obciążenia jest jak najbardziej wskazane. Oczywiście tego typu działania muszą być wykonywane pod ścisłą kontrolą fizjoterapeuty.
Jak pokazują badania, wczesna funkcjonalna mobilizacja z obciążeniem uszkodzonego wcześniej ścięgna Achillesa, może przynieść znaczne korzyści i przyspieszyć procesy gojenia oraz zrostu. Do tego pomaga poprawić zakres ruchu stawu skokowego, co niesie ze sobą korzyści długoterminowe w postaci lepszych wyników funkcjonalnych.
Zerwanie Achillesa – rehabilitacja – protokół obciążania
Opisane niżej etapy to ogólny zarys tego, co może cię czekać po operacji zerwanego ścięgna Achillesa. Nowoczesne protokoły rehabilitacji stosowane są w różnym stopniu, zwłaszcza te dotyczące wczesnej mobilizacji funkcjonalnej. Poniższy schemat ma charakter orientacyjny i nie zastępuje indywidualnych zaleceń lekarza i fizjoterapeuty. Dlatego czas trwania poszczególnych etapów oraz forma terapii, może się różnić.
Pierwsze dni po zabiegu
Przez pierwszych kilka dni, gdy nauczysz się chodzić przy wsparciu kul łokciowych, możesz obciążać stopę z pomocą techniki dotykania palcami, ale siła nie może przekraczać 25% masy twojego ciała. O tyle tylko możesz zwiększać obciążenie każdorazowo, gdy rozpoczynasz kolejny tydzień rehabilitacji. Możesz do tego dodać delikatne ćwiczenia na zwiększenia zakresu ruchomości w stawie, co pomaga zapobiegać przykurczom i zanikom mięśniowym, a także ćwiczenia izometryczne. W ciągu pierwszych dwóch tygodni fizjoterapeuta może też stosować wspomagająco wybrane zabiegi fizykalne, w tym magnetoterapię, laseroterapię lub krioterapię.
Od trzeciego tygodnia
W drugiej połowie miesiąca korzyści może przynieść stretching mięśni stopy i mięśnia trójgłowego łydki oraz mięśni kulszowo-goleniowych. Co ważne, ćwiczenia powinieneś wykonywać tylko w zakresie bezbólowym.
Obciążenie do zakresu tolerancji bólowej możesz zwiększyć po upływie miesiąca. Oznacza to, że w wybranych przypadkach możliwe jest również poruszanie się bez wsparcia kul łokciowych.
Po szóstym tygodniu rehabilitacji
Po pełnym wygojeniu rany i wcześniejszym stopniowym obciążaniu stopy, co ma miejsce zwykle w 7 tygodniu od operacji, lekarz może zdecydować o zdjęciu unieruchomienia. Początkowo powinieneś wykonywać ćwiczenia głównie w pozycji siedzącej i w wodzie. Do tego możesz chodzić bez kul, ale przy obciążeniu stopy nie powinieneś dopuszczać do odczuwania trudnego do zniesienia bólu. W dalszym ciągu powinieneś korzystać z technik i zabiegów stosowanych przez fizjoterapeutę, stosowanych w celu zapobiegania przykurczom mięśni wchodzących w skład ścięgna Achillesa. Ważnym elementem tego etapu jest też mobilizacja blizny oraz kinezyterapia.
Przeczytaj także:
Zerwanie ścięgna Achillesa — przyczyny, objawy i sposoby zapobiegania
Zerwanie ścięgna Achillesa to uraz, który często jest udziałem sportowców. Po czym możesz go rozpoznać i jak możesz mu skutecznie zapobiegać?
Do 16. tygodnia od zabiegu
To czas niezbędny do osiągania coraz większej sprawności w stopie. Rehabilitacja na tym etapie ma ci pomóc odzyskać sprawność w takim stopniu, byś mógł bez problemu nie tylko chodzić, ale też truchtać i wykonywać codzienne czynności w ramach aktywności rekreacyjnej. To również etap, który jest wprowadzeniem do rehabilitacji przygotowującej do powrotu do uprawiania sportu (jeśli robiłeś to wcześniej).
Etap przygotowujący do intensywnych treningów
Zwykle nie trwa dłużej niż do pół roku od zabiegu. U części pacjentów czas ten może się wydłużyć do 9-12 miesięcy. Wiele też zależy od rodzaju uprawianego sportu.
Momentem, w którym będziesz mógł wrócić do uprawiania sportu i obciążania stopy podczas ćwiczeń jest ten, w którym fizjoterapeuta po przeprowadzeniu niezbędny testów uzna, że jesteś w pełni gotowy.
Rehabilitacja w każdym przypadku dostosowywana jest indywidualnie do konkretnego przypadku. Dlatego szczegółowy jej plan z podziałem na etapy otrzymasz od fizjoterapeuty, który pomagać ci będzie w powrocie do optymalnej sprawności.
FAQ
Tak. Orteza chroni operowane ścięgno przed naruszeniem i wspiera proces gojenia oraz zrostu. Tego rodzaju unieruchomienie jest niezbędne zarówno po zabiegu operacyjnym, jak i w przypadku stosowania leczenia zachowawczego.
Zbyt wczesne, nadmierne obciążanie operowanej stopy może skutkować ponownym zerwaniem, wydłużeniem czasu gojenia, uszkodzeniem zespolenia, a także powikłaniem w obrębie rany pooperacyjnej.
Źródła:
- esskajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1007/s00167-016-4270-3
- www.intechopen.com/chapters/87072
- www.drmax.pl/blog-porady/zerwanie-sciegna-achillesa-cwiczenia-ktore-pomoga-ci-wrocic-do-formy
- pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10873818/
