Jeśli zmagasz się z bólem i ograniczeniem ruchu w obrębie dużego palca stopy, prawdopodobnie usłyszałeś rozpoznanie: paluch sztywny (łac. hallux rigidus). Wtedy naturalnie pojawia się pytanie: paluch sztywny – kiedy artrodeza, a kiedy cheilektomia?
Czym różnią się te dwie metody zabiegowe i jak mogą wpłynąć na ruchomość palucha oraz twoje codzienne funkcjonowanie?
Różnice artrodezy i cheilektomii
Choć istnieją nieinwazyjne metody leczenia palucha sztywnego i u części osób pozwalają one uniknąć operacji, to nie w każdym przypadku okazują się wystarczające. Wiele bowiem zależy od tego, jak bardzo zniszczony jest staw w dużym palcu stopy. Im wyższy stopień zaawansowania zmian, tym bardziej wskazany jest zabieg operacyjny. Do wyboru pozostają dwie metody: cheilektomia i artrodeza.
Cheilektomia – dla kogo i na czym polega?
Cheilektomia to zabieg, który wykonywany jest przy lekkim i średnim stopniu zaawansowania palucha sztywnego. Ponieważ staw nie jest jeszcze bardzo zniszczony, a chrząstka niewiele zużyta, w trakcie zabiegu lekarz ortopeda usuwa jedynie wyrostki kostne (osteofity) ze szczytu głowy I kości śródstopia. Odbarcza w ten sposób staw i poprawia zgięcie palca. Dzięki temu zwiększa się zakres ruchomości stawu śródstopno‑paliczkowego i zmniejszają dolegliwości bólowe.
Artrodeza – kiedy jest lepsza
Artrodeza działa inaczej. W przypadku tego zabiegu leczenie polega na zespoleniu stawu palucha. W tym celu lekarz usuwa zniszczoną chrząstkę stawu, po czym za pomocą płyty i śrub łączy kość śródstopia z paliczkiem palca. Umożliwia to zrost kości i na stałe redukuje ból. Niestety odbywa się to kosztem ruchu w stawie śródstopno-paliczkowym, który staje się niemożliwy. Dobra wiadomość jest taka, że większość pacjentów mimo wszystko nadal prowadzi aktywne życie.
Czujesz ból w okolicy głowy pierwszej kości śródstopia? Umów się na konsultację w naszym Centrum Ordopedycznym, by zdiagnozować przyczynę i wdrożyć skuteczną formę leczenia.
Główna różnica polega na tym, że cheilektomia stara się zachować jak najwięcej naturalnej ruchomości, podczas gdy artrodeza stawia na stabilność kosztem ruchu. Wybór metody zależy od stopnia zaawansowania zmian widocznych na zdjęciach RTG stopy, twojej aktywności, oczekiwań oraz tego, co jest dla ciebie ważniejsze: ból czy ruchomość stawu.
Cele leczenia
Cele leczenia w przypadku palucha sztywnego, uzależnione są od możliwości, na które pozwalają zmiany w jego obrębie oraz od twoich oczekiwań co do efektów zabiegu.
W przypadku cheilektomii cele są różne. Należy do nich poprawa komfortu chodzenia, opóźnienie progresji choroby, złagodzenie dolegliwości bólowych oraz zwiększenie zakresu ruchu. Musisz się jednak liczyć z tym, że osteofity mogą odrosnąć, co oznacza konieczność przeprowadzenia kolejnego zabiegu w przyszłości. Im niższy stopień zaawansowania zmian w obrębie palucha, tym efekt cheilektomii bywa trwalszy. Co ważne, zależy on też od rehabilitacji pozabiegowej, a dokładnie od twojego zaangażowania i ścisłego stosowania się do zaleceń fizjoterapeuty.
W przypadku artrodezy cel jest jeden, a mianowicie trwałe uwolnienie od bólu. Choć odbywa się to kosztem ruchomości, którą zabieg całkowicie eliminuje. Oznacza to, że nie ugniesz już palucha, co może utrudniać choćby chodzenie w szpilkach, czy bieganie boso. Na szczęście sąsiednie stawy kompensują brak ruchu, dzięki czemu aktywny styl życia, choć w nieco ograniczonym stopniu, wciąż jest możliwy.
Przeczytaj także:
Paluch sztywny — objawy, przyczyny i metody leczenia
Zwyrodnienie stopy, w postaci palucha sztywnego, potrafi być bardzo bolesne Oto jakie są objawy i na czym polega leczenie palucha sztywnego.
W praktyce oznacza to, że jeśli tylko zmiany nie są zbyt zaawansowane, pytanie: Paluch sztywny – kiedy artrodeza a kiedy cheilektomia? sprowadza się do tego, czy ważniejsze jest dla ciebie zachowanie ruchu, czy maksymalna skuteczność przeciwbólowa.
Paluch sztywny - kiedy artrodeza a kiedy cheilektomia
Jeśli chcesz uporządkować decyzję, weź RTG i porozmawiaj z ortopedą. Podczas konsultacji możesz wykorzystać poniższą checklistę:
- Oceń stopień zaawansowania zmian - Określ, jak duży jest zakres ruchu i czy ból pojawia się tylko przy obciążeniu. Zapytaj też lekarza, czy w RTG chrząstka jest częściowo zachowana.
- Skonfrontuj swoje oczekiwania z możliwościami - Jeśli dużo chodzisz, tańczysz lub masz poniżej 60 lat, a do tego akceptujesz możliwość kolejnej operacji w przyszłości, cheilektomia może być dla ciebie dobrym rozwiązaniem. Przy siedzącym trybie lub zaawansowanym bólu, lepszym wyborem może okazać się artrodeza.
- Określ cele leczenia - Gdy priorytetem jest brak bólu, obie metody działają, choć lepsze efekty daje artrodeza. Jeśli natomiast chcesz zachować ruchomość, wybierz cheilektomię, a gdy celem jest stabilność , lepszym wyborem będzie artrodeza.
- Uwzględnij rehabilitację i powrót do aktywności - Cheilektomia pozwala chodzić po 4-6 tygodniach. Artrodeza po 8-12 tygodniach.
- Zapytaj o stopień ryzyka -Cheilektomia - nawrót w 30%. Artrodeza – rzadko ma miejsce brak zrostu, ale sztywność jest trwała.
Na wybór między atrodezą a cheilektomią ma wpływ co najmniej kilka czynników. Kluczowe są twoje oczekiwania, stopień zaawansowania zmian i jasno określone cele leczenia. Najważniejsze przy tym jest indywidualne dopasowanie metody do twojej sytuacji, ponieważ w leczeniu ortopedycznym nie chodzi tylko o to, by wykonać zabieg, ale by przywrócić ci komfort życia.
FAQ
W przypadku obu metod stopa jako taka nie będzie usztywniona. Sztywność dotyczy tylko palucha po wykonaniu artrodezy.
Czas rekonwalescencji zależy od typu wykonanej procedury. W przypadku cheilektomii po 2 tygodniach wypełnionych oszczędzaniem stopy, dbaniem o gojenie rany i wykonywaniem ćwiczeń zwiększających ruchomość, możesz wrócić do noszenia normalnych butów. Po artrodezie przez 5 tygodni poruszasz się w bucie pooperacyjnym i dbasz o ranę pooperacyjną. Obrzęk stopy po obu rodzajach zabiegu może się utrzymywać nawet 3 miesiące.
Zwykle tak, ale tylko po artrodezie. Natomiast po zabiegu cheilektomii ból staje się mniejszy, a jeśli choroba będzie postępować, dolegliwości mogą znów zacząć się nasilać.
Źródła:
- my.clevelandclinic.org/health/diseases/14665-hallux-rigidus
- pmc.ncbi.nlm.nih.gov/
