Poruszanie się z gipsem jest trudne i wiąże się z określonymi ograniczeniami. Choć gips chroni złamaną nogę, mogą pojawić się powikłania, jeśli nie będziesz stosować się do zaleceń lekarza i fizjoterapeuty. Odpowiedniego postępowania wymaga bowiem nie tylko twoja noga w gipsie, ale też sam gips, jeśli ma spełniać swoją funkcję i wspierać gojenie oraz zachodzące w miejscu operacji procesy regeneracyjne.
Oto podstawowe zasady, które pomogą ci w powrocie do zdrowia.
Jak dbać o gips klasyczny?
Jeśli tylko nie będzie ku temu przeciwwskazań, możesz mieć do wyboru dwa rodzaje unieruchomienia dla swojej nogi:
- gips syntetyczny – lekki, wytrzymały wodoodporny, hipoalergiczny, przepuszcza powietrze i promienie rentgenowskie, ale zwykle jest w pełni płatny,
- gips klasyczny – cięższy, trudniejszy w użyciu, nie przepuszcza powietrza ani promieni RTG, nie można go moczyć, lecz jest refundowany przez NFZ.
Jeśli po konsultacji z ortopedą wybierzesz tradycyjne unieruchomienie:
Unikaj zamoczenia gipsu
Gips jest bardzo wrażliwy na wilgoć. Zamoczenie może osłabić jego strukturę, a nawet doprowadzić do zdeformowania opatrunku. Dlatego bierz prysznic zamiast kąpieli w wannie. Dzięki specjalnym wodoodpornym ochraniaczom na gips, korzystanie z prysznica jest bezpieczniejsze. Gdyby jednak doszło do poważnego zamoczenia, skontaktuj się z lekarzem, który zakładał twoje unieruchomienie.
Dbaj o higienę skóry wokół gipsu
Noszenie gipsu nie zwalnia cię z dbania o higienę reszty ciała, co oznacza, że powinieneś dokładnie myć odkryte części. Poza tym nie wkładaj pod gips żadnych przedmiotów, bo może to doprowadzić do podrażnień i infekcji. Gdybyś natomiast poczuł nieprzyjemny zapach z miejsc znajdujących się pod gipsem, nie ignoruj tego, tylko zgłoś lekarzowi.
Stosuj bezpieczne sposoby na swędzenie skóry
Swędzenie to częsty problem, szczególnie w pierwszych dniach po założeniu gipsu. Dlatego możesz nieodpartą chęć, by w takich chwilach podrapać swędzące miejsce za pomocą patyczka, ołówka lub innego twardego przedmiotu. Nie rób tego, by nie uszkodzić skóry i nie doprowadzić do infekcji. W zamian za to wdmuchuj w przestrzeń między gipsem a skórą zimne powietrze z suszarki. Gdyby swędzenie się nasilało, zgłoś to lekarzowi.
Złamanie ręki lub nogi zwykle wyłącza z aktywności na dłuższy czas.
Jeśli doznałeś tego rodzaju urazu i chcesz jak najszybciej wrócić do optymalnej sprawności, umów się na konsultację i skorzystaj z pomocy naszych specjalistów.
Bezpieczne poruszanie się o kulach
Zanim zaczniesz poruszać się o kulach, przyda ci się kilka niezbędnych informacji oraz instrukcji. Jeśli okaże się, że wciąż masz jakieś pytania, zadaj je fizjoterapeucie, który szczegółowo na nie odpowie. Ważne, by kule pomagały ci bezpiecznie przetrwać czas z unieruchomieniem gipsowym i nie doprowadziły do kolejnego urazu.
Jak dobrać kule ortopedyczne?
Ważne, by kule były dopasowane do twojego wzrostu. Dlatego przy ich wyborze zwróć uwagę na:
- długość kuli – podczas podpierania się na niej twój łokieć powinien być zgięty i tworzyć kąt ok. 30 stopni,
- uchwyt przy kulach – powinien być wyprofilowany i wygodny dla ciebie,
- gumowe nasadki z antypoślizgowym bieżnikiem – zwiększą stabilność kul podczas wspierania się na nich na różnych nawierzchniach.
Chodzenie z gipsem przy wsparciu kul łokciowych
Niezależnie, czy miałeś już do czynienia z kulami łokciowymi, czy też nie, skorzystaj z instrukcji przekazanych ci przez fizjoterapeutę. Powinieneś wiedzieć, że od odpowiedniej techniki w dużej mierze zależy, czy będziesz równomiernie obciążał zdrowe części ciała. Błędy mogą też skutkować utrwaleniem nieprawidłowego wzorca chodu po zdjęciu gipsu.
Podczas chodzenia z nogą w gipsie nie opieraj na niej ciężaru ciała, ale też nie trzymaj jej bezwładnie w powietrzu. Bardzo ważne, byś nie przenosił operowanej nogi nad ziemią, tylko stawiał ją tuż przy jednej z kul, którą wcześniej przeniosłeś do przodu. Na koniec dostawiaj zdrową nogę.
Po pewnym czasie i to tylko po konsultacji z lekarzem, możesz przejść do tzw. chodzenia naprzemiennego.
Jak spać z nogą w gipsie?
Noga w gipsie nie tylko utrudnia przemieszczanie, ale też może sprawiać kłopoty w trakcie nocnego odpoczynku.
Aby zminimalizować ograniczenia i zaburzenia snu, w miarę możliwości śpij na plecach z nogą uniesioną na poduszce lub specjalnym klinie ortopedycznym. Gdybyś jednak był przyzwyczajony do spania na boku, użyj poduszki między kolanami, aby ustabilizować nogę i uniknąć jej przemieszczania się w czasie snu. Warto też spać pod lekką pościelą, by nie naciskała ona na nogę w gipsie. Możesz również zabezpieczyć krawędzie gipsu miękkim materiałem, co pomoże uniknąć otarć i zadrapań.
Kiedy można obciążać kończynę?
Ze względu na wiele zmiennych, trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Przed wyrażeniem zgody na obciążanie kończy, fizjoterapeuta bierze pod uwagę rodzaj urazu, lokalizacje złamania i czas, jaki upłynął od chwili założenia gipsu. Dłużej będziesz musiał na to czekać w sytuacji, gdy doznałeś złamania wieloodłamowego i niestabilnego, co wymaga całkowitego odciążenia przez kilka tygodni.
Przeczytaj także:
Unieruchomienie gipsowe — czy zawsze jest konieczne
Niezależnie, jak bardzo aktywne życie prowadzisz, możesz doznać urazu kończyny. Czy zawsze w takiej sytuacji konieczne jest unieruchomienie gipsowe?
Aby zapobiegać zanikowi mięśni fizjoterapeuta w odpowiednim czasie włącza lekkie, kontrolowane obciążenia. W kolejnych etapach pod jego kontrolą będziesz mógł najpierw lekko dotykać nogą do podłoża bez przenoszenia na nią całego ciężaru ciała, a potem częściowo ją obciążać w granicach do 50% ciężaru ciała. Pomocna może się tu okazać waga łazienkowa.
Możliwe powikłania – kiedy zgłosić się do lekarza
Choć sam gips skutecznie chroni miejsce złamania, to noszenie go przez dłuższy czas może wywołać niepożądane reakcje organizmu.
Do możliwych powikłań należą między innymi:
- otarcia, odleżyny i infekcje – objawem jest ból w jednym miejscu pod gipsem, nieprzyjemny zapach, sączenie się płynu oraz zaczerwienienie skóry przy brzegach gipsu,
- zaburzenia krążenia i zakrzepica – może na to wskazywać brak czucia w palcach, mrowienie i drętwienie, silny ból, blada, sina lub zimna noga oraz duże powiększenie obrzęku,
- gorączka bez wyraźnego powodu,
- przyspieszone tętno,
- osłabienie i zawroty głowy.
Rehabilitacja po zdjęciu gipsu
To drugi po zabiegu operacyjnym kluczowy element leczenia ortopedycznego. Zwłaszcza w przypadku złamań, które wymagają wielotygodniowego unieruchomienia nogi. Po zdjęciu gipsu mięśnie są zwiotczałe, skóra sucha, a staw zesztywniały. Nierzadko pojawia się też ból przy pierwszych ruchach. I choć to normalne, to i tak potrzebujesz wsparcia fizjoterapeuty, by móc wrócić do optymalnej sprawności. Dobierze on indywidualny zestaw ćwiczeń, skoryguje wzorzec chodu oraz wprowadzi mobilizację stawów i terapię manualną, co ostatecznie pomoże szybciej i bezpieczniej przywrócić pełną sprawność.
Źródło:
- www.ortopedio.pl/dobre-produkty/Gips-syntetyczny-lekki-a-gips-tradycyjny-Wady-i-zalety/
- orthoinfo.aaos.org
- my.clevelandclinic.org/health/treatments/25191-casts
- admed.org.pl/blog/gips-tradycyjny-a-lekki
