fbpx
Umów wizytę
91 85 25 901
91 85 25 902
rejestracja
Umów wizytę
Slide 1

Blog

dr Piotr Kominiak: Często słyszymy o uszkodzeniach więzadeł krzyżowych stawu kolanowego. O co w ogóle z nimi chodzi?

dr Marcin Ferenc: W stawie kolanowym dosłownie w środku, centralnie mamy dwa więzadła krzyżowe: przednie i tylne. Zazwyczaj w różnego rodzaju relacjach kontuzji odniesionych przez sportowców, zawodników, mówi się ogólnie “uszkodzenie więzadeł krzyżowych kolana” co nie do końca jest prawdą, ponieważ zdecydowanie statystycznie najczęściej ma miejsce uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego. Bardzo rzadko dochodzi do uszkodzenia więzadła krzyżowego tylnego. Tak naprawdę więc w zdecydowanej większości przypadków skupiamy się na więzadle krzyżowym przednim.

Funkcja więzadeł w stawie kolanowym

P.K. Jaką funkcję pełnią więzadła w stawie kolanowym?
M.F. Więzadła krzyżowe w stawie kolanowym zapobiegają przemieszczeniu się powierzchni stawowych względem siebie w płaszczyźnie przód-tył. Czyli krótko mówiąc, kość piszczelowa nie może się przemieszczać względem kości udowej powyżej pewnych określonych parametrów, uwarunkowanych przez napięcie więzadeł krzyżowych. Poza tym, więzadła krzyżowe zapobiegają rotacyjnym przemieszczeniom w stawie kolanowym kości piszczelowej względem kości udowej.

Przyczyny uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego

P.K. W jakich sytuacjach dochodzi do uszkodzenia tych więzadeł?
M.F. Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego, bo na nim będziemy się głównie skupiać, najczęściej ma miejsce po urazie skrętnym kolana, które jest domeną sportów dynamicznych, zespołowych, w tym piłki nożnej, piłki ręcznej, koszykówki, sportów walki i narciarstwa.
Jeśli chodzi o Polskę, to zdecydowanie piłka nożna dostarcza najwięcej tego typu pacjentów, którzy mają uszkodzone więzadło krzyżowe przednie.

Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego kolana – objawy

P.K. Gdy już doszło do uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego, to jakie są tego objawy?
M.F. Pacjenci uszkodzenie więzadła zapamiętują jako trzask w kolanie, któremu towarzyszył gwałtowny ból. Zwykle dochodzi do tego w trakcie wykonywania jakichś aktywności sportowych i dynamicznych.
Czują dolegliwości bólowe w obrębie całego kolana, a później bardziej centralnie, w środku stawu kolanowego. Kolano bardzo często jest obrzęknięte.

Cechą charakterystyczną tego typu urazów jest też to, że w ciągu następnych kilkunastu godzin kolano powiększa swoją objętość. Dzieje się tak, ponieważ więzadło krzyżowe przednie jest strukturą bogatą naczyniowo i uszkodzenie tych naczyń krwionośnych powoduje krwawienie oraz wypełnienie tą krwią kolana.
Charakterystycznym spostrzeżeniem deklarowanym przez pacjentów jest też to, że początkowo ich kolano wyglądało całkiem normalnie. Jednak po kilku godzinach, czy na drugi dzień bardzo spuchło, pojawił się obrzęk i mocno ograniczył się zakres ruchu.

Dodatkowa diagnostyka uszkodzonego kolana

P.K. Czy na tym kończy się diagnostyka, czy może wykonujemy dodatkowe badania, by ostatecznie potwierdzić zerwanie więzadła krzyżowego przedniego w stawie kolanowym?
M.F. Przede wszystkim trzeba takie kolano zbadać, czyli zdecydowanie wskazana jest konsultacja ortopedyczna. Istnieje kilka prostych testów, które wykonujemy, aby sprawdzić wydolność więzadła krzyżowego przedniego. Natomiast badaniem obrazowym, które jest niejako obowiązkowe po urazach kolana, jest rezonans magnetyczny. Pokazuje on oprócz struktury więzadła krzyżowego przedniego, również obraz, budowę i ewentualne uszkodzenia innych struktur
Bardzo często uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego to nie jedyny problem, bowiem towarzyszy mu uszkodzenie łąkotki bocznej i przyśrodkowej oraz więzadeł pobocznych kolana.

Postępowanie po diagnozie

P.K. Gdy już zostanie stwierdzone, że zostało zerwane więzadło krzyżowe przednie, to jakie jest postępowanie? Co powinniśmy z takim pacjentem zrobić?
M.F. Najpierw trzeba odzyskać funkcję kolana, która po urazie jest mocno upośledzona. Kolano zazwyczaj trudno się zgina. Pacjenci nie mogą go wyprostować, nie potrafią prawidłowo chodzić i mają uczucie niestabilności oraz uciekania kolana. Wzorzec chodu jest bardzo zaburzony i dlatego musimy zacząć od podstaw.
Pacjent po tego typu urazie musi przede wszystkim wypracować prawidłowy wzorzec chodu i zakres ruchu kolana. Ten zakres powinien być praktycznie pełny, czyli pełny wyprost i jak największe zgięcie. Dopiero wtedy po przeprowadzeniu takiego procesu rehabilitacyjnego, który ma pacjenta przywrócić do sensownej funkcji, diagnozujemy ponownie. Oceniamy sytuację i podejmujemy decyzję co do dalszego leczenia.

Lekarz bada kolano pacjenta. Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego

Kwalifikacja do zabiegu

P.K. Czy każde więzadło krzyżowe przednie powinno być rekonstruowane i każdy pacjent, który zerwał więzadło krzyżowe przednie, powinien być poddawany zabiegowi? A może tu też są pewne kryteria, które różnicują pacjentów na takich, których możemy leczyć zachowawczo i takich, których zdecydowanie powinniśmy namawiać do zabiegu operacyjnego?
M.F. Więzadło krzyżowe przednie powinno być rekonstruowane przede wszystkim u osób, które prowadzą aktywny tryb życia, czyli uprawiają sporty lub wykonują zawody związane ze zmianą kierunku ruchu ze znacznymi obciążeniami. Tego typu operacje proponujemy sportowcom wyczynowym, zawodowym i amatorom, oraz osobom, które pracują mocno na nogach i ta stabilność kolana w różnych sytuacjach jest dla nich niezbędna.
Natomiast osobom, które prowadzą tryb życia dość stacjonarny, kanapowy, więzadło krzyżowe przednie nie jest koniecznie potrzebne. Tutaj trzeba dość rozważnie tego typu działania operacyjne proponować, bo często osoby, które są z natury rzeczy mało aktywne, nie podołają później temu procesowi rehabilitacji, która jest niezbędna po wykonaniu takiej operacji.

P.K. Czy zdarzyła się sytuacja, że osoba mało aktywna miała na tyle duże uczucie niestabilności, że jednak prosiła o zabieg? Czy są sytuacje związane z wykonywaniem zwykłych codziennych czynności, w których brak więzadła może przeszkadzać?
M.F. Rzadko się zdarza, żeby miały miejsce sytuacje w których niewydolność więzadła krzyżowego przedniego w życiu codziennym tak ewidentnie utrudniała funkcjonowanie osobom mało aktywnym. Zdarzały się takie przypadki, aczkolwiek są dość nieliczne. W takich sytuacjach zdecydowanie warto takiej osobie zalecić odbycie procesu rehabilitacyjnego, który ma poprawić funkcje kolana i kończyny dolnej. Okazuje się wtedy, że poczucie niestabilności wcale nie wynika z niewydolności więzadła krzyżowego przedniego, tylko z deficytów innych parametrów funkcjonalnych kończyny.

Zagrożenia wynikające z braku operacji więzadła krzyżowego przedniego u osób aktywnych sportowo i zawodowo

P.K. Gdybyś miał podsumować, to dlaczego u aktywnych ruchowo pacjentów należy rozważać rekonstrukcję, czy nawet powinniśmy ją wykonać? Co może spowodować sytuacja w której pacjent nie wykonał rekonstrukcji, a dalej uprawia sport? Skoro może chodzić, to będzie mógł i biegać, a przynajmniej może próbować to robić. Czy to jest dla niego groźne?
M.F. Są dwie sytuacje. Po pierwsze osoby, które są aktywne sportowo lub wykonują dynamiczne zajęcia, mogą mieć trudności z powrotem do tych sportów. Wynika to z tego, że kolano jest w określonych dynamicznych sytuacjach niestabilne.

Po drugie, faktycznie jest bardzo dużo pacjentów, którzy nawet powracając do sportów, zwłaszcza dotyczy to piłki nożnej, nie odczuwają żadnych dolegliwości związanych z niestabilnością. Wręcz nawet nie wiedzą, że to więzadło jest w ich przypadku niewydolne, bo nigdy takiej informacji nie otrzymali. To sytuacja szkodliwa, ponieważ niestabilność kolana stanowi czynnik, który bardzo skutecznie przyspiesza rozwój zmian zwyrodnieniowych tegoż stawu. Powoduje też stopniowe uszkodzenie wtórne poszczególnych struktur wewnątrz stawu.

W momencie, kiedy ta aktywność jest dość niska, nie ma czynników, które ten staw będą wprowadzać w ustawienia skrajne, niszczące kolano. Natomiast w przypadku zachowań dynamicznych, uprawiania sportów dynamicznych, prowokujemy wtórne zniszczenia w stawie kolanowym.
Ta niestabilność jest po prostu czynnikiem, który to kolano bardzo szybko zniszczy.

Najlepszy czas na wykonanie zabiegu

P.K. Wiemy już, że u pacjentów aktywnych i to nie muszą być wyczynowi sportowcy, tylko sportowcy amatorzy, ludzie którzy lubią się ruszać, powinniśmy leczyć zerwane więzadło krzyżowe przednie operacyjnie i je rekonstruować.
Czy ma znaczenie czas, kiedy wykonamy ten zabieg? Czy powinniśmy go wykonać zaraz po urazie, czy możliwe jest odłożenie operacji o rok lub kilka lat?
M.F. Czas ma znaczenie. Im wcześniej zabieg operacyjny rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego po urazie zostanie przeprowadzony, tym mamy mniejsze deficyty funkcjonalne w stawie kolanowym i mniej utrwalone. Oznacza to, że kolano nie zdąży się dodatkowo zdestabilizować przez upływ czasu. Oczywiście zapobiegamy też tym wtórnym uszkodzeniom.

Z drugiej strony to też nie jest tak, że rekonstrukcję musimy zrobić niemal natychmiast po doznaniu urazu. Tak jak powiedzieliśmy sobie wcześniej, bardzo ważne jest przygotowanie kolana pacjenta przed operacją, zapewnienie odpowiedniego zakresu ruchu i wzorca ruchu, żeby potem rehabilitacja pooperacyjna przebiegała płynnie.

P.K. Pacjent tak naprawdę powinien być poddany operacji na tyle szybko, jak się da, ale bez przesady, tak?
M.F. W przypadku pacjentów aktywnych, odsuwanie rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego o kilka lat jest czynnikiem zwiększających ryzyko wtórnych uszkodzeń. Oczywiście operacja jest możliwa po tak długim czasie, ale możemy się spodziewać, że to co w tym momencie nie jest uszkodzone, jak na przykład łąkotki, za kilka lat już uszkodzone będzie. I nie do końca będziemy mieć możliwość zrekonstruowania tych uszkodzeń, więc powinniśmy się liczyć z dodatkowymi stratami.

Zabieg rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego

P.K. Jak wygląda zabieg rekonstrukcji więzadła krzyżowego?
M.F. Zabiegi rekonstrukcyjne więzadłowe odbywają się obecnie wyłącznie w sposób małoinwazyjny. Są to zabiegi artroskopowe. Na początku przez niewielkie nacięcia umiejscowione w odpowiednich położeniach, wprowadzamy do kolana tor wizyjny i narzędzia. Dzięki temu możemy wizualnie dokładnie ocenić wszystkie struktury stawu kolanowego w środku i naprawić uszkodzenia.

Samo więzadło krzyżowe przednie jest rekonstruowane w naszym przypadku najczęściej ze ścięgien przywodzicieli uda. Pobieramy je z niewielkiego cięcia poniżej kolana i przygotowujemy z nich przeszczep w odpowiednich parametrach. Następnie w ustawieniach tak zwanych anatomicznych, wiercimy pod kontrolą artroskopową z użyciem różnego rodzaju precyzyjnych celowników kanały kostne. Na koniec, przygotowany przeszczep przeprowadzamy przez te kanały i mocujemy za pomocą specjalnie dedykowanych implantów w odpowiednim napięciu.
Tak w skrócie wygląda operacja.

P.K. Domyślam się, że pobyt w szpitalu jest krótki, tak?
M.F. Pobyt w szpitalu jest zwykle jednodniowy. Pacjent przychodzi rano i wychodzi po operacji ze szpitala wieczorem lub najpóźniej na drugi dzień rano. W trakcie pobytu w szpitalu po zejściu objawów znieczulenia, pacjent zostaje uruchomiony i może wykonać pierwsze proste ćwiczenia.

Rehabilitacja

P.K. Jak wygląda rehabilitacja pacjenta po takim zabiegu?
M.F. Pacjent wychodzi z ośrodka operacyjnego ze szpitala na dwóch nogach, bez żadnego unieruchomienia. Ten zakres ruchu kolana jest od razu jak najbardziej wskazany. Asekuruje się przy tym dwoma kulami łokciowymi aż do czasu osiągnięcia prawidłowego chodu. Ten okres trwa różnie, w zależności od predyspozycji danego pacjenta. Zwykle jednak wynosi on od 3. do 5. tygodni. Rehabilitacja rozpoczyna się w kilka dni po wyjściu ze szpitala. Później odbywa się systematycznie i musi być nadzorowana przez fizjoterapeutę przez co najmniej 6 miesięcy.

P.K. Te 6 miesięcy to czas powrotu pacjenta do zdrowia, tak?
M.F. Ten okres jest potrzebny bardziej do tego, żeby to kolano było przygotowane już do wejścia w aktywności bardziej obciążające, dynamiczne. Natomiast aktywności różnego rodzaju zawodowe mogą być podjęte wcześniej. Pacjenci zazwyczaj dużo wcześniej chodzą normalnie i poruszają się, prowadzą samochód oraz są samodzielni w sensie przemieszczania się. Do pracy biurowej wracają w ciągu 4-6 tygodni. Do pracy z umiarkowanymi obciążeniami, stojąco-chodzącej, zazwyczaj po 3. miesiącach. Natomiast praca mocno obciążająca wymaga powrotu dopiero po 6 miesiącach od operacji.

Podsumowanie

P.K. Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego to uraz w stawie kolanowym, który występuje dość często. Ważna jest tu odpowiednia kwalifikacja pacjentów do zabiegu, ponieważ nie każdy, kto doznał urazu, musi być operowany. Natomiast też nie można sobie tego zaniedbać i pacjenci aktywni, niekoniecznie wyczynowi sportowcy, ale aktywni amatorzy sportowcy, powinni się poddać takiemu zabiegowi i to im szybciej tym lepiej. Jest to podyktowane tym, że odłożenie tego w czasie może doprowadzić do uszkodzeń innych struktur w stawie kolanowym.
Co jest bardzo ważne, dzisiaj, dzięki połączeniu techniki małoinwazyjnej, czyli artroskopowej i nowoczesnej rehabilitacji, osiągamy naprawdę bardzo dobre rezultaty.
Dziękuję za rozmowę.
M.F. Dziękuję.

Tagi: , , ,