Osteopenia — co do niej prowadzi i jak się objawia

Choroba kości jest jedną z tych, które pojawiają się w sposób niezauważalny i dają o sobie znać dopiero wtedy, gdy ich stopień zaawansowania jest już bardzo duży. W przypadku osteoporozy stanem początkowym jest osteopenia. To moment, kiedy możesz wiele zrobić, by wyhamować rozwój demineralizacji kości i tym samym ograniczyć ryzyko złamań niskoenergetycznych.

Co dokładnie możesz zrobić, by uchronić się przed osteopenią oraz odpowiednio wcześnie ją zdiagnozować, jeśli znajdujesz się w grupie ryzyka?

Czym jest osteopenia i co różni ją od osteoporozy?

W przeciwieństwie do osteoporozy osteopenia dotyka nie tylko osoby starsze, ale może się pojawić również w młodym wieku. A ponieważ najczęściej nie daje wyraźnych objawów, możesz nawet nie wiedzieć, że cierpisz na to schorzenie. Istotą osteopenii jest obniżenie gęstości mineralnej kości przy jednoczesnej zdolności do naturalnej mineralizacji, czyli odkładania fosforanów wapnia.

Jeżeli podczas badania densytometrycznego uzyskasz wynik T-score między -1 a -2,5, wówczas możesz usłyszeć od lekarza, że cierpisz właśnie na osteopenię. To stadium, które poprzedza osteoporozę, czyli chorobę kości, w której dochodzi do obniżenia gęstości mineralnej kośćca, ale w stopniu bardziej zaawansowanym. Zwykle diagnozowana jest u osób, które na badaniu uzyskały wynik T-score poniżej -2,5.

Jeśli zdiagnozowano u ciebie osteopenię, potraktuj to jako sygnał ostrzegawczy i znak, że czas zacząć działać. To właśnie w tym momencie możesz jeszcze skutecznie zahamować postęp choroby i tym samym zapobiec jej przekształceniu się w osteoporozę.

Objawy osteopenii – jak ją rozpoznać

Osteopenia rozwija się powoli i niepostrzeżenie. I choć przez długi czas nie daje wyraźnych objawów, to zdarzają się symptomy, które mogą na nią wskazywać. Twoją uwagę powinno zwrócić między innymi:

• nasilenie kifozy piersiowej,
• obniżenie wzrostu,
• niewielki ból kręgosłupa,
• pojawienie się garbu,
• osłabienie siły mięśniowej,
• częstsze skurcze mięśni i uczucie zmęczenia.

I choć objawy te mogą równie dobrze wskazywać na inne schorzenia, to jeśli nie ustępują, warto je skonsultować z lekarzem. Dokładne badania rozwieją wątpliwości i pomogą uchwycić chorobę we wczesnym etapie rozwoju.

Najbardziej oczywistym objawem osteopenii jest złamanie niskoenergetyczne. Ze względu na mniejszą gęstość kości, są one słabsze i tym samym bardziej narażone na tego typu urazy. Bardzo często to właśnie złamanie w sytuacji, która zwykle nie powinna do tego doprowadzić, staje się okazją do zdiagnozowania osteopenii, a nierzadko jej kolejnej fazy, czyli osteoporozy.

Diagnostyka osteopenii

Oprócz rzadkich objawów, o których była tu mowa oraz niskoenergetycznych złamań kości, tym, co pomoże ci rozpoznać osteopenię, jest badanie densytometryczne. Z jego pomocą lekarz może określić poziom T-score. To stosunek gęstości mineralnej kości osoby poddanej badaniu do średniej gęstości kości, którą posiada zdrowa osoba w młodym wieku.

Badanie densytometryczne jest nie tylko bardzo dokładne, ale też szybkie i bezbolesne. Pomiar poziomu minerałów w kościach zwykle wykonywany jest w kręgosłupie lędźwiowym i szyjce kości udowej, gdzie najczęściej dochodzi do złamań niskoenergetycznych. Podczas badania będziesz leżeć na stole, a w tym czasie urządzenie do pomiaru przesuwać się będzie nad twoim ciałem. Badanie zwykle nie trwa dłużej niż 20 minut i nie musisz się do niego przygotowywać.

Normą jest T-score 1. Gdy wynik spada poniżej tej liczby, gęstość mineralna kości nie jest w najlepszym stanie. Osteopenia diagnozowana jest w sytuacji, gdy wynik T-score mieści się w przedziale między -1 a -2,5. Niższy wynik wskazuje na osteoporozę, czego potwierdzeniem bardzo często jest złamanie osteoporotyczne, z którym pacjenci zgłaszają się do lekarza. Nierzadko dopiero wtedy wielu z nich dowiaduje się, że chorują na osteopenię lub osteoporozę.
Lekarz może też zlecić badania diagnostyczne na poziom wapnia i witaminy D oraz sprawdzające gospodarkę hormonalną.

Jakie mogą być przyczyny osteopenii?

Znajomość przyczyn w wielu przypadkach pozwala na podjęcie niezbędnych działań, które pomagają zapobiec chorobie. Tak też jest przy osteopenii. Choroba ta nie jest nieodłącznym elementem procesu starzenia się i nie każdy senior cierpi na duży spadek gęstości mineralnej kości. Oczywiście, nie na wszystkie czynniki sprzyjające osteopenii masz wpływ, ale są takie, których eliminacja skutecznie może cię przed nią ochronić.

Jako że za główną przyczynę osteopenii uznawany jest niski poziom estrogenów, czyli żeńskich hormonów płciowych, to grupą dużego ryzyka są kobiety w okresie okołomenopauzalnym.

Reumatolog Szczecin

Jeśli zależy ci na pełnej sprawności przez całe życie, odpowiednio wcześnie zadbaj o stan twoich kości. Im jesteś starszy, tym większe jest ryzyko osteopenii i osteoporozy.

Dlatego umów się na konsultację do reumatologa, by sprawdzić, w jakim stanie jest twój układ szkieletowy i podjąć działania, które korzystnie wpłyną na jego kondycję zdrowotną.

Są też czynniki, które w mniejszym lub większym stopniu mogą przyczynić się do obniżenia gęstości mineralnej kości, czyli osteopenii. Należą do nich:

• przypadki osteopenii u bliskich należących do rodziny,
• usunięcie jajników u kobiet,
• ukończone 50 lat,
• przedwczesna menopauza, gdy następuje ona przed 45. rokiem życia,
• dieta uboga w składniki odżywcze ważne dla kości, w tym w wapń i witaminę D,
• siedzący tryb życia i znikoma aktywność fizyczna przez większość życia,
• restrykcyjna dieta połączona z dużym wysiłkiem fizycznym (np. intensywnym uprawianiem sportu),
• nałogi w postaci nadużywania alkoholu, kofeiny, tytoniu,
• nadużywanie niektórych leków, w tym glikokortykosteroidów i niektórych preparatów stosowanych w leczeniu padaczki,
• zaburzenia odżywiania,
• niedoczynność i nadczynność tarczycy,
• reumatoidalne zapalenie stawów,
• przewlekłe stany zapalne,
• choroba Crohna,
• zespół Cushinga,
• upośledzenie wchłaniania składników odżywczych z przewodu pokarmowego.

Leczenie osteopenii

Najważniejszym celem w leczeniu osteopenii jest zahamowanie jej rozwoju i niedopuszczenie do dalszej demineralizacji kości, co zwykle prowadzi do osteoporozy. Dlatego od razu po zdiagnozowaniu osteopenii powinieneś w pełni zaangażować się w terapię i ściśle współpracować z lekarzem oraz fizjoterapeutą.

Zmiana stylu życia

To pojęcie mieści w sobie wiele działań, które możesz podjąć i zmian, które na pewno warto wprowadzić do swojego życia, jeśli zajdzie taka potrzeba. To może być w twoim przypadku:

zmiana diety i suplementacja

Przy osteopenii powienienś zadbać o dietę bardziej zbilansowaną i bogatą w ważne dla kości składniki odżywcze, czyli magnez, wapń, witaminę D, białko i fosfor. W twoich posiłkach nie powinno zabraknąć zielonych warzyw liściastych, przetworów mlecznych, jaj, tłustych ryb morskich, nasion sezamu i migdałów.

wprowadzenie regularnej aktywności fizycznej

Ruch w kontekście zdrowia kości to jeden z ważniejszych elementów skutecznej profilaktyki i terapii osteopenii. Kości, podobnie jak mięśnie, potrzebują bodźców, by się wzmacniać. Aktywność fizyczna, szczególnie ta obciążeniowa, stymuluje osteoblasty, czyli komórki odpowiedzialne za tworzenie nowej tkanki kostnej.
U osób z osteopenią dobrze sprawdzą się:

• marsze i spacery na świeżym powietrzu,
• nordic walking,
• ćwiczenia siłowe z własnym ciężarem ciała,
• trening oporowy z gumami lub lekkimi hantlami,
• pilates i joga wzmacniające i poprawiające równowagę.

Przeczytaj także:

Aktywność fizyczna przy osteopenii – jakie korzyści ze sobą niesie

Czy aktywność fizyczna przy osteopenii może zmniejszyć ryzyko osteoporozy? Jakie ćwiczenia wykonywać i jak wpływają one na gęstość kości?

Ważne jest przy tym, by ruch obecny był w twoim życiu przynajmniej 5 dni w tygodniu, a ćwiczenia trwały około pół godziny. Poprawisz w ten sposób gęstość kości, siłę mięśniową i stabilność, co zmniejszy ryzyko upadków i możliwych przy osteopenii złamań niskoenergetycznych.
Powinieneś też wiedzieć, że nie każda forma aktywności fizycznej jest wskazana przy osteopenii. Oznacza to, że powinieneś unikać gwałtownych ruchów i skoków, uprawiania sportów kontaktowych oraz ćwiczeń, które wymagają dużych zgięć i skrętów kręgosłupa.

Korzystanie z pomocy fizjoterapeuty

Najlepiej, jeśli skorzystasz z fachowej pomocy fizjoterapeuty, który przygotuje dla ciebie odpowiedni zestaw ćwiczeń, w tym ćwiczeń równoważnych i koordynacyjnych, do samodzielnego wykonywania w domu. Dostosuje go do stopnia osteopenii i twojej ogólnej sprawności.
To nie wszystko. Możesz bowiem korzystać z regularnej pomocy tego specjalisty, który poprzez trening medyczny zmobilizuje twój układ kościotwórczy do zwiększonej pracy. To zaś nie tylko wyhamuje rozwój osteopenii, ale też może poprawić gęstość mineralną twoich kości.

Dlaczego nie powinieneś lekceważyć osteopenii?

Jeśli po zdiagnozowaniu osteopenii nie podejmiesz żadnych działań, które mogłyby zahamować jej rozwój, narażasz się przede wszystkim na ryzyko powikłań. Najczęstszymi są niskoenergetyczne złamania kości promieniowej, kręgów, żeber, obojczyka i szyjki kości udowej. To zaś pociąga za sobą poważne konsekwencje dla twojego codziennego życia. Leczenie zaś wiąże się z utratą samodzielności i długotrwałą rehabilitacją. Może się też zdarzyć, że niezbędna będzie hospitalizacja.
Choć wydawać by się mogło, że to tylko złamanie kości i nie zagraża bezpośrednio życiu, to rzeczywistość okazuje się inna. U osób w starszym wieku, u których doszło do złamania biodra, nierzadko dochodzi do powikłań. Te zaś dla wielu z nich w ciągu pierwszego roku od doznania urazu kończą się śmiercią, a ci, którzy przeżyją, stają się kalekami i wymagają stałej opieki.
Dlatego tak ważna jest wczesna diagnostyka i działanie. Nie tylko w celu poprawy wyników densytometrii, ale przede wszystkim, by zminimalizować ryzyko upadków i urazów.

Nieleczona osteopenia wpływa też na pogorszenie jakości życia. Coraz częściej dokuczać ci będzie przewlekły ból pleców i stawów, a ograniczenia ruchomości zwiększą lęk przed upadkiem. To zaś może skutkować brakiem aktywności, co często prowadzi do izolacji społecznej, pogorszenia nastroju, apatii, a nawet pojawienia się stanów depresyjnych.

Profilaktyka osteopenii

O tym, że lepiej zapobiegać, niż leczyć, wie praktycznie każdy z nas. Wciąż jednak mało kto wprowadza tę wiedzę w życie. Nie warto czekać, aż dojdzie do złamania osteoporotycznego, by zacząć dbać o zdrowie swoich kości. Zwróć uwagę na czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia tej choroby i wyeliminuj te, na które masz realny wpływ.

Zdrowa dieta i rezygnacja ze szkodliwych nałogów

Mowa tu o rzuceniu palenia, zmniejszeniu ilości wypijanego alkoholu i kawy oraz wprowadzeniu zmian w codziennej diecie. Jeśli z tym ostatnim działaniem będziesz mieć problemy, zwróć się po pomoc do dietetyka. Sprawdzi on poziom wapnia oraz witaminy D w twoim organizmie i pomoże dobrać produkty bogate w te składniki, gdy ich poziom okaże się zaniżony. Doradzi też, które z nich możesz przyjmować w ramach suplementacji.
Dieta dla mocnych stawów i kości, która jest jednym z ważnych działań profilaktycznych, powinna zawierać produkty bogate w wapń i białko, czyli jaja, mleko i jego przetwory, sardynki, śledzie, makrele i szprotki. Nie powinno też w niej brakować oliwy z oliwek i oleju lnianego, nasion sezamu i słonecznika. Istotne dla zdrowia kości są też witaminy C i K oraz magnez.
Z diety powinieneś wyeliminować szczawiany, przez które wapń nie jest dobrze wchłaniany, żywność typu fast food, napoje energetyzujące, słodycze i duże ilości kwasów omega-6.

Regularna umiarkowana aktywność fizyczna

Pozytywnie na gęstość kości wpływa umiarkowana i dobrze zaplanowana aktywność fizyczna. Tu również warto skorzystać z pomocy fizjoterapeuty, który ułoży plan ćwiczeń dostosowany do twoich aktualnych możliwości fizycznych, kondycji, stanu zdrowia i siły twoich kości. Pomoc ta szczególnie jest wskazana, jeśli badanie densytometryczne wskazało na początki osteopenii i dalsze jej stopnie zaawansowania.

Źródło:

1. wyborcza.pl/TylkoZdrowie/7,137474,25626404,osteoporoza-szczupla-kobieta-o-jasnej-karnacji-komu.html
2. fizjoterapeuty.pl/choroby/osteopenia.html
3. www.termedia.pl/mz/Osteoporoza-odebrana-przyszlosc,8984.html
4. glosfizjoterapeuty.pl