W porównaniu z zerwanym więzadłem krzyżowym, uszkodzenie łąkotki wydaje się niewielkim urazem. Jeśli jednak przyszłaby ci do głowy myśl, by go zlekceważyć, nie rób tego. Ten niewielki element twojego stawu kolanowego jest wbrew pozorom bardzo ważny. Dlatego każde zaniedbanie w jego leczeniu, może skutkować poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, które mogą objąć całe kolano. Ważna jest nie tylko sama operacja, ale też rehabilitacja po szyciu łąkotki.
Jak wygląda i czym różni się w zależności od rodzaju uszkodzenia łąkotki?
Na czym polega zabieg naprawy uszkodzonej łąkotki?
Przede wszystkim zabiegu nie należy się obawiać. Wykonywany jest w znieczuleniu zewnątrzoponowym, czyli od pasa w dół. Oznacza to, że w jego trakcie jesteś w pełni świadomy. Krótki jest też czas trwania zabiegu. W przypadku usunięcia fragmentu łąkotki zabieg trwa od 15 do 30 minut, a szycie około godziny.
Lekarz wykonuje zabieg małoinwazyjną techniką artroskopową. W zależności od rodzaju i rozmiaru uszkodzenia łąkotki, operacja polega na jej zszyciu lub usunięciu uszkodzonego fragmentu.
W Novum Ortopedia zabieg ten wykonywany jest w tak zwanej chirurgii jednego dnia. Oznacza to, że rano przyjmowany jesteś do ośrodka, a po wykonanym zabiegu przez kilka godzin leżysz na sali operacyjnej. W momencie, gdy znieczulenie przestaje działać i wraca czucie oraz kontrola mięśniowa w kończynach, przychodzi rehabilitant. Pionizuję cię i uczy chodzenia o kulach. To wystarczy, byś tego samego dnia wieczorem mógł wrócić do swojego domu.
Jak wygląda wizyta u fizjoterapeuty zaraz po zabiegu?
Rehabilitacja po szyciu łąkotki rozpoczyna się bardzo szybko. Już kilka godzin po zabiegu, na twojej sali pojawi się fizjoterapeuta. Przekaże ci, co możesz robić, a czego nie powinieneś. Wszystko po to, by przyspieszyć proces gojenia i dochodzenia do siebie po zabiegu.
Następnie nauczy cię, jak masz wstawać z łóżka i fotela, kłaść się oraz siadać. To ważne, bo dzięki temu twoja łąkotka ma szansę na prawidłową regenerację i zrośnięcie się.
Dowiesz się też, jak prawidłowo wykonywać zimne okłady, z czym wiele osób ma problem.
Niezależnie jak poważnego urazu doznałeś w obrębie kolana, bardzo ważna jest odpowiednio wczesna wizyta u ortopedy. Tak też jest w przypadku uszkodzonej łąkotki.
Jeśli doznałeś tego rodzaju urazu, umów się na konsultację ortopedyczną. Naprawa łąkotki odbywa się zwykle w ciągu jednego dnia, co oznacza, że noc spędzisz już w swoim domu.
Kolejnym etapem wstępnej rehabilitacji jest nauka prawidłowego chodzenia o kulach. Przećwiczysz praktycznie sposób poruszania się z ich pomocą oraz dowiesz się, jakie ćwiczenia powinieneś wykonywać. Chodzi o ćwiczenia, dzięki którym przywrócisz zakres ruchu kończyny i od samego początku wzmacniać będziesz zarówno całą nogę, jak i mięsień czworogłowy, który bardzo szybko zanika.
Rehabilitacja po usunięciu fragmentu łąkotki
Tego rodzaju operacja nie wymaga aż tak długiego okresu rekonwalescencji, co nie znaczy, że możesz z niego zupełnie zrezygnować. Kul w tym przypadku powinieneś używać jedynie przez pierwszy tydzień po zabiegu. W zależności od twojego stanu fizjoterapeuta może zdecydować o wydłużeniu tego okresu lub skróceniu.
Ten czas powinien ci wystarczyć na powrót do normalnej sprawności i umożliwić pełne obciążanie kończyny. Lepiej to jednak robić z udziałem kul łokciowych, ponieważ dzięki temu możesz stopniowo wchodzić w normalny tryb chodzenia.
Przeczytaj też: Metody szycia uszkodzonych łąkotek i ich rehabilitacja
Choć dochodzenie do siebie po usunięciu fragmentu łąkotki jest szybsze, to powinieneś mieć niejako z tyłu głowy, że przeszedłeś taki zabieg. Oznacza to, że była interwencja w staw, więc pełne obciążanie, czy powrót do uprawiania sportu, powinien trwać kilka tygodni dłużej, niż samo chodzenie o kulach. Właśnie do tego potrzebna jest pomoc fizjoterapeuty, który pomoże ci przygotować twój staw do pełnego dociążania.
Rehabilitacja po szyciu łąkotki i po usunięciu jej fragmentu — czy zawsze jest konieczna?
Może się okazać, co jest doświadczeniem wielu pacjentów, którzy przeszli zabieg usunięcia fragmentu łąkotki, że bardzo szybko poczujesz się dobrze. Tym samym możesz uznać, że nie potrzebujesz wsparcia fizjoterapeuty w powrocie do pełnej sprawności. I rzeczywiście, nikt nie może cię do tego zmusić. Mimo to warto rozważyć taką opcję. Dlaczego?
W trakcie wizyty u fizjoterapeuty będzie on mógł wyjaśnić ci, jak dobrze wykonywać poszczególne ćwiczenia i dostosuje ich intensywność do aktualnego stanu, w którym jest twój staw kolanowy oraz otaczające go mięśnie. Pomoże ci też przywrócić prawidłowy wzorzec chodu. Dzięki temu będziesz mógł bezpiecznie chodzić. Poza tym, abyś mógł wrócić do pełnych aktywności, ważna jest dobra stabilizacja mięśniowa, gorset mięśniowy, a osiągnięcie tego bez pomocy fizjoterapeuty może okazać się bardzo trudne.
Ze względu na małą inwazyjność zabiegu i zakres przeprowadzonej operacji, cały ten proces jest zwykle krótkotrwały.
Co innego, gdy twoja łąkotka wymagała szycia. Proces zdrowienia musi być poprzedzony wizytą u fizjoterapeuty, który poprowadzi cię przez kilka miesięcy. Nie uda cię się zrobić tego bez jego udziału. W pierwszym okresie pracować on będzie z tobą, aby przywrócić pełny zakres ruchu w stawie kolanowym i wdroży odpowiednie ćwiczenia wzmacniające, które zarówno poprawią stabilność kolana, jak i wzmocnią dany staw.
Rehabilitacja po szyciu łąkotki
Gdy przeszedłeś operację szycia łąkotki, powinieneś bardziej na nią uważać. Przede wszystkim chodzi o to, byś przez jakiś czas nie zginał kolana powyżej 90 stopni.
Okres, w którym powinieneś chodzić o kulach, wynosi w tym przypadku 6 tygodni i nie ulega skróceniu. W tym czasie następuje powolne dociążanie kończyny tak, aby ten proces był bardzo powolny i stopniowy. Oznacza to, że nie powinieneś mocno obciążać kończyny.
Warto wiedzieć, dlaczego akurat potrzebne jest aż 6 tygodni. Otóż zszyta łąkotka potrzebuje czasu, aby się zrosnąć. To, że założone są nici i jest ona zszyta, nie wystarczy do jej normalnego funkcjonowania. Jest to zrobione po to, by doszło do kontaktu uszkodzonych tkanek ze sobą, a prawda jest taka, że pewnych procesów biologicznych nie przyspieszymy. One muszą potrwać. Jeśli będziesz zbyt wcześnie obciążał nogę, to uszkodzisz operowaną łąkotkę.
Ramy czasowe obciążania, zakresu ruchu i ćwiczenia
Proces dociążania stawu po szyciu łąkotki jest zdecydowanie dłuższy i wymaga czasu, stopniowego obciążania operowanej kończyny oraz dostosowanych do tempa regeneracji ćwiczeń przygotowanych przez fizjoterapeutę. Dlatego rehabilitacja zwykle podzielona jest na kilka etapów:
I. Pierwsze dwa tygodnie po operacji szycia łąkotki
Obciążanie i zakres ruchu
To przede wszystkim czas ochronny dla szytej łąkotki, gdzie ważne jest ograniczenie obrzęku, całkowite odciążenie operowanej nogi i stosowanie delikatnych ćwiczeń.
Na tydzień lekarz umieści twoją nogę w ortezie zablokowaną w pełnym wyproście. Po tym czasie odblokuje ją do chodzenia, ale pozostawi w wyproście na czas spania. W tym okresie poruszasz się przy wsparciu kul łokciowych i unikasz sytuacji, w których mogłoby dojść do upadku. Powinieneś zwracać uwagę, by ruchy wykonywane operowaną nogą zawsze były w zakresie bezbólowym.
Ćwiczenia
Pod okiem fizjoterapeuty możesz wykonywać proste ćwiczenia rozciągające mięśnie nogi oraz ćwiczenia izometryczne mięśni ud, w tym mięśnia czworogłowego. To mogą być ćwiczenia w pozycji siedzącej:
- zwisanie nogi pod kątem 90 stopni,
- zginanie i prostowanie kolana.
Możesz też rozciągać ścięgna podkolanowe zarówno w pozycji siedzącej, jak i leżącej na brzuchu.
Korzyści może też przynieść unoszenie wyprostowanej nogi przy odblokowanej ortezie. Do tego fizjoterapeuta może dodać ćwiczenia propriocepcji kolana wykonywane zarówno w pozycji siedzącej, jak i leżącej, ale bez dodatkowego obciążenia.
II. 2–6 tygodni od operacji
Obciążanie i zakres ruchu
W dalszym ciągu odciążasz nogę z wykorzystaniem kul łokciowych, ale teraz możesz chodzić z odblokowaną ortezą do 90 stopni, którą możesz zdejmować na czas nocnego odpoczynku. Fizjoterapeuta może stosować terapię manualną, która zwiększa elastyczność tkanek w obrębie kolana oraz stymulację mięśni i mobilizację blizn powstałych po zabiegu.
Ćwiczenia
Do ćwiczeń z pierwszych dwóch tygodni fizjoterapeuta może dodać wspomagający wyprost kolana zwis w leżeniu na brzuchu oraz ćwiczenia z oporem progresywnym i przy użyciu ciężarków. Do tego dochodzą przysiady, stanie na jednej nodze oraz krótkie wyprosty do 30 stopni (ostatnia część wyprostu kolana).
III. 6–12 tygodni
Obciążanie i zakres ruchu
To czas przeznaczony na budowanie siły mięśniowej niezbędnej do prawidłowego poruszania się i powrotu do codziennych oraz sportowych aktywności.
Na tym etapie możesz chodzić, obciążając nogę w stopniu umiarkowanym. Zabiegi fizjoterapeutyczne mają na celu odzyskanie kontroli nerwowo-mięśniowej, zwiększenie zakresu ruchu, przywrócenie prawidłowego wzorca chodu i utrzymanie prawidłowego wyprostu.
Ćwiczenia
W tym okresie możesz wykonywać ćwiczenia:
- wzmacniające mięśnie nóg bez dodatkowych obciążeń,
- propriocepcji,
- stabilizacji,
- równowagi,
- z użyciem roweru stacjonarnego z wysokim siodełkiem, obniżanym stopniowo w miarę zwiększania zakresu ruchu.
W celu normalizacji chodu zalecane jest chodzenie na bieżni oraz wchodzenie i schodzenie ze schodów.
IV. 3–9 miesięcy
Obciążanie i zakres ruchu
W końcowym etapie rehabilitacji skupiasz się nad poprawą siły i funkcjonalności oraz przygotowaniem kolana do aktywności bardziej dynamicznych, które są niezbędne do bezpiecznego uprawiania sportu oraz prowadzenia aktywnego stylu życia. Kolano musi znieść obciążenie w chwili skoku, nagłych zatrzymań czy skrętu. Powinieneś też uzyskać pełny zakres ruchu w kolanie w różnych kierunkach.
Ćwiczenia
Twoje kolano powinno być już gotowe do wykonywania podskoków i zeskoków oraz biegania po nierównym terenie. Ćwiczysz bieg nieliniowy na określonym dystansie, do którego po pewnym czasie dodajesz ćwiczenia zwinnościowe.
Wprowadzasz też trening siłowy w celu wzmocnienia mięśni nóg i trening funkcjonalny z elementami ćwiczeń charakterystycznych do wybranej przez ciebie dyscypliny sportowej.
Przez cały ten czas stopniowo zwiększasz wysiłek i poziom obciążenia.
Do uprawiania sportu możesz wrócić po zakończeniu treningu funkcjonalnego dostosowanego do uprawianej przez ciebie dyscypliny i pozytywnym wykonaniu testów sprawnościowych. Czas rehabilitacji może się w tym przypadku różnić ze względu na różne czynniki. Mowa o rodzaju uszkodzenia łąkotki, rodzaju uprawianego przez ciebie sportu, zdolności organizmu do regeneracji i zaangażowaniu we współpracę z fizjoterapeutą oraz lekarzem.
Rehabilitacja po szyciu łąkotki to obowiązkowy etap leczenia i bez niej nie jesteś w stanie wrócić do prawidłowej formy. Bez przejścia krok po kroku całej rehabilitacji nie uda ci się też przywrócić prawidłowej funkcji kolana.
Źródło:
- www.omgtb.com
- www.massgeneral.org/assets/mgh/pdf/orthopaedics/sports-medicine/physical-therapy/rehabilitation-protocol-for-meniscus-repair.pdf
- tcomn.com/wp-content/uploads/2018/06/Hess_Knee-Meniscus-Surgery-FAQ_2018-06.pdf
