Niezależnie, jak bardzo aktywne życie prowadzisz, bardzo możliwe, że doświadczyłeś już w swoim życiu bólu stopy. To mógł być krótki epizod, który szybko minął i w tej chwili możesz nawet o nim nie pamiętać. Ból po długim spacerze, staniu za ladą w pracy, czy po chodzeniu w butach na obcasie, zwykle mija po odpoczynku lub masażu stopy.
Co jednak jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas i mimo zmiany obuwia, używania wkładek ortopedycznych, czy stosowania zabiegów na stopy, nie mija, a nawet się nasila? Jedną z przyczyn może być płaskostopie poprzeczne – dolegliwość, której na pewno nie powinieneś lekceważyć.
Płaskostopie poprzeczne — co warto o nim wiedzieć
Płaskostopie poprzeczne to utrata wysklepienia poprzecznego łuku stopy. W zdrowej stopie wyróżniamy dwa łuki – podłużny i poprzeczny.
W przypadku płaskostopia poprzecznego dochodzi do utraty wysklepienia, czyli ciężar ciała przenoszony jest nierównomiernie przez głowy kości śródstopia. Kumuluje się on zwykle w obrębie drugiej lub trzeciej kości śródstopia. Ciężar ten, ze względu na to, że przenosi się tylko przez te dwie kości śródstopia, powoduje powstawanie odcisków, modzeli i zapalenia kaletki maziowej. Może też doprowadzić do złamania zmęczeniowego danej kości śródstopia.
Tym samym stopa traci możliwość prawidłowego przenoszenia obciążenia, a także amortyzacji obciążeń podczas chodzenia.
Kto jest w grupie ryzyka?
Płaskostopie poprzeczne zwykle dotyka kobiet. U większości osób jest ono towarzyszącym schorzeniem palucha koślawego, palucha sztywnego, palców młotkowatych, przykurczu ścięgna Achillesa i stopy reumatoidalnej. Czasem jest to działanie jatrogenne, czyli źle wykonana operacja korekcji palucha koślawego lub idiopatyczne płaskostopie poprzeczne, w którym do końca nie wiadomo, dlaczego ciężar ciała wyładowuje się tylko w obrębie dwóch, trzech kości śródstopia i doprowadza do powstania dolegliwości bólowych.
Urazy, stany zapalne, schorzenia palców, czy różnego rodzaju deformacje to wybrane problemy stóp, z którymi powinieneś zgłosić się do ortopedy. Nie warto przy tym zwlekać z wizytą. Im wcześniej zdiagnozujesz przyczyny dolegliwości i rozpoczniesz leczenie, tym szybciej odzyskasz optymalną sprawność.
Jeśli w tej chwili ból lub inne objawy w obrębie stopy utrudniają ci funkcjonowanie i utrzymują się od pewnego czasu, umów się na konsultację.
Po czym możesz rozpoznać płaskostopie poprzeczne?
Głównym objawem jest punktowy, piekący i palący ból w obrębie przedniej części stopy pod głowami kości śródstopia. Ból ten często promieniuje wzdłuż stopy do samego stawu skokowego. Nasila się w trakcie dnia, po długim staniu. Gdy dolegliwości bólowe utrzymują się długo oraz nie ustępują po zmianie stylu życia i obuwia lub zastosowaniu leków przeciwzapalnych, powinieneś się zgłosić do specjalisty chorób stóp.
Jak przebiega rozpoznanie płaskostopia poprzecznego?
Zanim lekarz podejmie decyzję o zastosowaniu wybranej formy leczenia, przeprowadzi niezbędne badania, które potwierdzą twoje wstępne przypuszczenia co do przyczyn dolegliwości.
Jednym z badań stóp jest podoskopia. Pozwala ocenić budowę stopy i sposób, w jaki ją obciążasz zarówno w pozycji stojącej (podoskopia statyczna), jak i podczas chodzenia (podoskopia dynamiczna). Lekarz z pomocą lustra sprawdzi, w jakim stopniu twoja stopa styka się z podłożem. Dodatkowo może też zbadać ustawienie kolan i stawów skokowych.
Która metoda leczenia płaskostopia poprzecznego jest najbardziej skuteczna?
Leczenie można podzielić na objawowe i operacyjne.
Leczenie objawowe
Choć metody stosowane w ramach leczenia zachowawczego skupiają się na łagodzeniu objawów, to wszelkie aktywności wzmacniające i rozciągające poszczególne części stopy również mogą przynieść wiele korzyści. Wiele oczywiście zależy od stopnia zaawansowania zmian w przypadku płaskostopia poprzecznego. Im wcześniej zauważysz niepokojące objawy i zgłosisz się po pomoc, tym mniej inwazyjne leczenie może okazać się skuteczne w rozwoju tego schorzenia stopy.
Fizjoterapia
Głównym celem fizjoterapii pod okiem specjalisty jest uwolnienie od utrudniających codzienne funkcjonowanie objawów, ograniczenie przeciążania przedniej części stopy oraz odzyskanie utraconego wysklepienia łuku poprzecznego.
Dobre efekty w przypadku zaawansowania zmian stopnia:
- pierwszego – łuki stopy ulegają spłaszczeniu tylko przy obciążeniu przez ciężar twojego ciała,
- drugiego – łuki są w stanie wracać jeszcze do swojej naturalnej pozycji po odciążeniu,
przynoszą wybrane techniki terapii manualnej, kinesiology taping i kinezyterapia.
Do tego fizjoterapeuta przygotowuje odpowiedni zestaw ćwiczeń oddziałujących na zmiany wywołane przez płaskostopie poprzeczne. To może być:
- podnoszenie stopami wypełnionych sypkim materiałem woreczków lub wąskich przedmiotów (ołówki, długopisy, kredki itp.),
- zwijanie za pomocą palców stóp cienkiego ręcznika,
- chodzenie po linii na zewnętrznych krawędziach stóp,
- naprzemienne chodzenie na palcach i piętach,
- prostowanie i podkurczanie palców,
- rysowanie stopami,
- rolowanie stopy z wykorzystaniem piłeczki (może być do tenisa),
- chodzenie boso po nierównym terenie (trawie, piasku i gładkich kamieniach),
- napinanie mięśni bez wykonywania ruchu.
Stosowanie wkładek ortopedycznych
Indywidualnie dobrane wkładki ortopedyczne mogą stanowić zarówno wsparcie i uzupełnienie fizjoterapii, jak i być zupełnie oddzielną formą oddziaływania na łuk poprzeczny stopy. Ich zadaniem jest podpieranie i wypełnianie zapadniętego łuku, co przywraca fizjologiczny układ podeszwy. W ten sposób poprawisz również biomechanikę chodu.
Niwelowanie przyczyn płaskostopia poprzecznego
Jeśli do płaskostopia poprzecznego doprowadziły pewnego rodzaju nieprawidłowości, czy zniekształcenia w obrębie stopy, powinieneś w pierwszej kolejności zająć się właśnie nimi. To może być:
- przykurcz ścięgna Achillesa,
- niewydolność mięśniowa,
- halluksy.
W każdym z tych przypadków warto skorzystać albo z pomocy fizjoterapeuty, albo też udać się do lekarza ortopedy.
Iniekcje
W przypadku decyzji o leczeniu objawowym lekarz może zastosować iniekcje do zapalnie zmienionej kaletki maziowej w okolicę głowy kości śródstopia. Nie jest to jednak leczenie przyczynowe i przez to nie rozwiązuje problemu. Znoszony jest jedynie objaw, a nie jest likwidowana przyczyna, którą jest zmiana kształtu łuku w przedniej części stopy.
Leczenie operacyjne
Najbardziej skuteczną metodą jest zabieg operacyjny. W większości przypadków lekarz najpierw koryguje element, który doprowadza do powstania płaskostopia poprzecznego. Mowa tu o korekcji
palucha koślawego, leczeniu operacyjnym palucha sztywnego albo wydłużeniu ścięgna Achillesa, które również prowadzi do powstania dolegliwości bólowych i płaskostopia poprzecznego.
Problemem są też palce młotkowate, które po zgięciu grzbietowym powodują podeszwowe ustawienie głów kości śródstopia i nasilenie płaskostopia poprzecznego. Jeśli ten zabieg nie zniweluje płaskostopia poprzecznego, lekarz decyduje o wykonaniu osteotomii części dystalnej kości śródstopia. Polega ona na przecięciu kości i ustawieniu jej w innej pozycji oraz skorygowaniu ustawienia.
Chirurg może to zrobić:
Na otwarto
Wykonuje w tym przypadku osteotomię typu wail, kiedy przecina kość śródstopia wzdłuż długiej osi tej kości, ustawia w odpowiednim miejscu i zespala za pomocą śrub. To technika, w której to lekarz decyduje, w jakim miejscu ta głowa po operacji się znajduje i w jaki sposób odtworzy łuk poprzeczny stopy.
Metodą mini inwazyjnej osteotomii kości śródstopia
Polega ona na punktowym przecięciu skóry i przezskórnym przecięciu kości specjalnym borem, czyli wiertłem. Kości są przecięte pod kątem, który gwarantuje zrost kostny i szybkie gojenie, dzięki czemu kości same poustawiają się w takiej pozycji, w jakiej stopa sobie tego życzy.
Jak szybko możesz wrócić do aktywności po zabiegu?
Tak naprawdę, w przypadku osteotomii tylko w obrębie 2-4 małej kości śródstopia, już po 2-3 tygodniach możesz zacząć obciążać stopę. Natomiast po około 6-7 tygodniach możesz wrócić do pełnej aktywności, w tym również sportowej.
W przypadku bardziej rozległej operacji rehabilitacja i powrót do pełnego zdrowia może być dłuższy.
Przeczytaj także:
Płaskostopie u dzieci — kiedy potrzebne jest leczenie
Płaskostopie u dzieci w początkowym okresie życia jest zjawiskiem naturalnym. Problem pojawia się wówczas, gdy nie znika ono pomimo upływu lat. Jakie objawy powinny wzbudzić niepokój rodziców oraz opiekunów i kiedy powinni zgłosić się z dzieckiem do ortopedy?
Przez pierwsze tygodnie należy nosić specjalny but, który nie tylko odciąża stopę, ale też stanowi zabezpieczenie na czas regeneracji i gojenia się kości oraz tkanek miękkich. Ważna jest też rehabilitacja, która obejmuje nie tylko operowaną, ale też zdrową nogę. Wpływa to pozytywnie na krążenie i utrzymanie mięśni w dobrej kondycji.
Dobrze przeprowadzona rehabilitacji po operacji płaskostopia poprzecznego pomaga:
- zmniejszyć ból pooperacyjny i obrzęk oraz złagodzić dyskomfort i przyspieszyć gojenie,
- ograniczyć do minimum ryzyko możliwych powikłań w postaci utrzymującego się bólu, ograniczenia ruchomości oraz osłabienia i sztywności w stopie,
- poprawić mobilność i zakres ruchu w stopie,
- przywrócić naturalne funkcje i siłę w obrębie stopy i kostki,
- odbudować ścięgna, więzadła i mięśnie w sytuacji, gdyby doszło do ich uszkodzenia podczas zabiegu.
Pamiętaj też o jak największym zaangażowaniu we współpracę z fizjoterapeutą, stosowanie się do jego zaleceń i wykonywanie wybranych ćwiczeń samodzielnie w domu. Tylko w ten sposób możesz uzyskać pełne efekty dobrze przeprowadzonego zabiegu i cieszyć się powrotem do optymalnej sprawności. Od fizjoterapeuty dowiesz się też, jak w przyszłości możesz zapobiegać płaskostopiu poprzecznemu, na co zwracać uwagę, jakie zmiany wprowadzić w swoim stylu życia i które ćwiczenia warto wykonywać w ramach działań profilaktycznych.
Źródło:
- www.brandvital.eu/ortopedia/wkladki-ortopedyczne/plaskostopie-poprzeczne-czym-jest-jak-rozpoznac-i-jak-leczyc/
- www.aptelia.pl/czytelnia/a102-Jak_leczyc_plaskostopie_poprzeczne
- jupiterlaser.com
- centrum.fizjoterapeuty.pl/schorzenia/plaskostopie-poprzeczne/
